17. mai-fest på Byglandsfjord - Tale for dagen ved Anne Fauske

Takk til 17. mai komiteen, korpset og alle som har bidratt til ein fin og verdig fest på Byglandsfjord i anledning grunnlovsdagen 2026.

Festen baud på mange høgdepunkt:

• Festgudsteneste i Årdal kyrkje i Grendi.
• Folketog gjennom Byglandsfjord med korpsmusikk, bunad og flagg.
• Talene for dagen av Svein Kleivane ved Byglandsheimen og dagleg leiar i Bygland frivilligsentral og BUA Bygland Anne Fauske i Årdalshallen.
• Kakebord og lapskaus på Årdalshallen.
• Musikkinnslag av Gunnar Åmund, Håvard og Sondre.
• Leik og gama på skuleplassen med dugnadsinnsats av 8. klasse.
• Utdeling av Bygland kommune sin Kulturpris 2026 til Finn Håkon Borgi og Tor Ånon Kleivane med tale ved leiaren i Levekårsutvalet, Anne Løyland.
• M.m.

Tale for dagen ved Anne Fauske, dagleg leiar i Bygland frivilligsentral og BUA Bygland

Dagleg leiar i Bygland frivilligsentral og BUA Bygland, Anne Fauske Bygland kommune

Kjære alle saman her i dag. Gratulerer så mye med dagen!

Først og fremst, takk for tilliten som er vist meg, ved å få lov til å holde tale på en sånn ein stor dag! Det gjer meg stolt, med og audmjuk, det er ein viktig dag!

Svein Kleivane heldt ei flott tale på morgonen i dag, om fred og takknemlegheit. Dette er tema som vil gå igjen i denne talen, og såleis skapar me ein raud tråd saman. Svein kunne halde tale utan manus, det var meir enn eg kunne klare!

For meg er 17. mai først og fremst lyden av skramletog og korps litt før jeg egentlig er helt våken, barn som har bestemt seg for at is er ein heilt grei frukost – og vaksne som prøver å smile fint, på tross av disse evinnelige bunadsskoene… dei som ser veldig fine ut når man tar dem på, og så, cirka 200 meter senere, begynner man å lure på om man egentlig burde meldt seg frivillig til å sitte stille hele dagen isteden.

Men midt i barnetog, bunader og litt for trange sko, er dette også en dag for å stoppe opp litt. For i en verden som til tider kan føles urolig, er 17. mai også en feiring av noe så enkelt – og samtidig så stort – som fred og av grunnloven vår. Vi får lov til å stå her, fritt, trygt og sammen.

For vi feirar ikkje berre toget og kakene. 
Vi feirar grunnlova vår.

Eit dokument frå 1814 som framleis betyr noko heilt konkret: 
At vi lever i eit fritt samfunn. 
At vi har rettigheter. Som Ytringsfridom, religionsfridom, og rettsikkerheit. 
At vi får vere med og påverke i samfunnet vårt, gjennom demokratiet.

Og i ei verd som kjennest meir urolig enn på lenge, så er det kanskje viktigare enn på lenge å minnast nettopp dette.

At vi kan samlast slik som i dag. 
Vi får lov til å stå Fritt. Trygt og sammen. I fred.

For det er ikkje sjølvsagt alle stader. I dag kan og vere ein dag for takknemlegheit, Takknemlegheit for at det er fred i Noreg, me er trygge!

Og akkurat det å stå saman om noko – det er kanskje noko av det mest norske vi har. Vi kallar det dugnad…

Og dugnad… det er ein ganske fantastisk oppfinning. Det er dei dagene i året der vi frivillig stiller opp – og plutselig oppdager at nei, det var ikke bare eg som skulle koke kaffe klokka sju om morgenen. Vi er fleire, og me gjer det saman..og plutseleg blei det fint dette, og koke kaffi klokka sju om morgonen..

Men kvifor talar eg om dugnad i ei 17 mai tale?

Jo, for i Bygland skjer ikkje 17. mai av seg sjølv. Den blir ikkje levert fra en app eller kjøpt av eit event byrå, og den kan ikkje bestilles på nett. Nei – den blir til på dugnad.

Der mange ser ein flott 17. mai-feiring, så ser eg… dugnad. 
Veldig mykje dugnad.

Og i Bygland er det nok litt slik at dersom noko skal skje – ja, så må vi nesten gjere det sjølve.

Det hadde kanskje vore deileg om 17. mai kunne ordne seg sjølv. 
Men vi veit jo alle at festen ikkje riggar seg sjøl, kaffien kokar seg ikkje sjølv – og kaker… dei kjem i alle fall ikkje av seg sjølv, sjølv om vi kanskje kunne ønskt det.

Nei, her er det folk som stiller opp.

Folk som møter tidleg, og seint. 
Folk som bakar, riggar, ordnar og ryddar. 
Folk som seier “ja, eg kan ta ei vakt” – sjølv om dei kanskje håpte å sove litt lenger akkurat den dagen.

Og så er det jo noko fint med at i ein liten kommune som vår – så kjem vi ikkje unna kvarandre heller.

Har du sagt ja til dugnad, så møter du opp. For sjansen for å møte naboen, ein kollega… eller kanskje læraren til barna dine – den er ganske stor.

Så det er eigentleg berre å smile, ta på seg refleksvesten og håpe at kaffien blir god.

Men spøk til side:

Dugnad og frivillighet er noe av det som bind oss sammen. Det er nettopp dette som byggjer fellesskap. 
Her er det plass til alle. 
Her kan alle bidra med noko. Det fine med dugnad er jo nettopp det, at den er så utrolig inkluderande. For på dugnad spelar det ikkje så stor rolle kven du er, det viktigaste er at du bidrar med det du har..Her deltek kong Salamo og Jørgen Hattemakar som likverdige.

Eg pleier å seie at på dugnad er alle like mykje verdt. 
Det finst ingen VIP-kø her – vi må alle ta vår del og vi stiller likt. Kanskje ber du benker, kanskje steiker du kaker, kanskje går du i tog med fanen litt på skjeiva, kanskje sørger du for at toget faktisk går nokonlunde rett veg.

– men saman skapar vi noko som er større enn oss sjølve. Det er nettopp dette som gjør lokalsamfunnet vårt sterkt. Vi kjenner hverandre, vi stiller opp for hverandre – og vi får til ting sammen. Ting som 17. mai. Ting som fellesskap. Ting som tilhørighet. Og kanskje er det nettopp her noe av det fineste ligg: 
At vi møtes på tvers av alder, bakgrunn og roller – og jobber mot et felles mål. Ikke fordi vi må, men fordi vi vil.

Og det er jo egentlig ganske sterkt, i ei tid hvor mye ellers handler om “meg” og “mitt”.

Eg trur at eit felles mål også gir trivsel, og bulyst.

Og kanskje er det nettopp dette som også er noko av kjernen i det vi feirar i dag:

Ei grunnlov som gir oss fridom. 
Eit samfunn som gir oss moglegheit til å bruke den fridomen. 
Og eit lokalsamfunn som viser kva vi får til når vi stiller opp for kvarandre, og med kvarandre.

For vi byggjer ikkje berre ei 17. mai-feiring. 
Vi byggjer tillit. 
Og ein stad der folk kjenner at dei høyrer til.

Så i dag feirer vi ikke bare ei grunnlov skrevet i 1814. 
Vi feirer også det samfunnet vi fortsatt byggjer – kvar einaste dag – gjennom små og store bidrag.

Gjennom frivillighet. 
Gjennom dugnad. 
Gjennom det å stille opp for kvarandre.

Så når dykk i dag nyter is, kaffe og kanskje endå litt meir is – 
så håper eg dykk og tenkjer på alle dei som har bidratt til at denne dagen ble akkurat slik den er.

Og kanskje – bare kanskje – kjenner du litt lyst til å vere med sjølv neste gong eller bidra på noko heilt anna som frivillig.

For det er der det skjer. 
Det er der vi blir kjent. 
Det er der vi byggjer det fellesskapet vi er så stolte av.

Gratulerer så mye med dagen – og riktig god feiring vidare!

Anne Fauske